بهتر است روی پای خود بمیری تا روی زانو‌هایت زندگی کنی.
خوش آمدید - امروز : سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵
خانه » پزشکی و سلامت » آیا کمبود آهن به خودی خود درمان می شود

آیا کمبود آهن به خودی خود درمان می شود

آیا کمبود آهن به خودی خود درمان می شود

کمبود آهن یا کمخونی مشکلی است که بیشتر گریبان گیر خانم ها می شود. بسیاری از پزشکان به خانم ها توصیه می کنند که حتما از قرص آهن استفاده کنند. در این مطلب قصد داریم درمورد خطرات کمبود و فقر آهن صحبت کنیم. با ما همراه باشید.

احتمالا بسیاری از افراد نمی دانند كه تقریبا از هر 10 نفر افراد جامعه، به ویژه زنان و كودكان، پنج نفر مبتلا به كمبود آهن هستند. كمبود این ریزمغذی ضروری از نظر اثربخشی آن روی رشد جسمی، رشد مغزی، قدرت یادگیری و. . . بسیار حائز اهمیت است. تعیین این كمبود به عهده متخصصان تغذیه در هر جامعه است كه با ارائه برنامه كوتاه یا بلند مدت، این مشكل را برطرف كنند. در ادامه به شما خواهیم گفت كه علائم كمبود آهن چگونه است و با برنامه ریزی درست غذایی، چطور می توان این كمبود را جبران كرد.

فقر آهن؛ شایع ترین كم خونی جهان

كمبود آهن سبب كم خونی ناشی از فقر آهن می شود. گروه هایی كه در معرض خطر بیشتری برای كم خونی فقر آهن هستند شامل شیرخواران كمتر از دو سال، دختران نوجوان، زنان باردار و سالمندان هستند. كم خونی ناشی از فقر آهن معمولا طی دو مرحله انجام می شود؛ مرحله اول، مرحله ای است كه میزان هموگلوبین و سایر فاكتورهای تعیین كننده آهن تقریبا در گروه نرمال هستند و هیچ كمبودی را نشان نمی دهند اما یك سری علائم شامل خستگی مفرط، رنگ پریدگی و بی حالی، ضعف عمومی و ریزش مو وجود دارد. در این مرحله باتوجه به نرمال بودن جواب آزمایش ها و مشترك بودن بسیاری از این علائم با كمبودهای دیگر، معمولا تشخیص كم خونی داده نمی شود. البته در این مرحله نیز می توان با آزمایش های دقیق تر و اختصاصی كم خونی را تشخیص داد. این مرحله از كم خونی را «كم خونی اولیه» می گویند. با ادامه كم خونی و عدم تشخیص و درمان، علائم شدیدتر و اختصاصی تر شده و دیگر فاكتورهای عمومی هم كم خونی را نشان می دهند. این مرحله از كم خونی را «كم خونی ثانویه» می گویند. معمولا علائم دیگری شامل تپش قلب، ورم قوزك پا و درنهایت قاشقی شدن ناخن ها هم به علائم قبلی افزوده می شود.

آهن؛ حمل كننده اكسیژن خون

آهن یكی از ریزمغذی های ضروری بدن است كه وظیفه حمل اكسیژن در خون را به عهده دارد. آهن در عملكرد گلبول های قرمز خون، هموگلوبین، میوگلوبین و بسیاری از آنزیم ها نقش بسزایی ایفا می كند، همچنین دریافت كافی آهن برای عملكرد مناسب سیستم ایمنی ضروری است. آهن به دو فرم در بدن وجود دارد؛ یكی به فرم عملكردی كه در هموگلوبین (تركیب محتوی آهن موجود در خون)، میوگلوبین (تركیب محتوی آهن موجود در عضلات) و آنزیم ها موجود است و یكی هم به فرم ذخیره كه در فریتین، ترانسفرین و هموسیدرین موجود است. میزان آهن موجود در بدن مردان بیشتر از بدن زنان است. از آنجایی كه آهن نقش حیاتی برای بدن دارد، بدن به طور دقیق سعی در حفظ و نگهداری آهن خود می كند، به طوری كه حدود 90 درصد آهن در روز بازیافت شده و دوباره مورد استفاده بدن قرار می گیرد.

 آهن حیوانی، یك سر و گردن بالاتر

آهن به دو فرم هم (Heme) و غیرهم وجود دارد. آهن موجود در منابع حیوانی شامل انواع گوشت قرمز، گوشت سفید (ماكیان و آبزیان) و جگر از نوع آهن هم است كه جذب بالایی دارد. در مقابل آهن موجود در منابع گیاهی شامل انواع حبوبات (لوبیای خشك)، سبزیجات، محصولات سویا و مغزهاست كه از نوع آهن غیرهم است كه جذب آن در بدن پایین تر است. شیر و محصولات لبنی فاقد آهن هستند. جذب آهن در افراد مختلف، متفاوت است. در بزرگسالان دارای مقادیر طبیعی هموگلوبین (فاقد كم خونی) جذب آهن حدود 5 الی 15 درصد است. این در حالی است كه جذب آهن در افراد مبتلا به كم خونی تا 50 درصد افزایش می یابد. ویتامین C از تركیباتی است كه می تواند سبب افزایش جذب آهن غیرهم در بدن شود، بنابراین بهتر است منابع گیاهی آهن همراه ویتامین C مصرف شوند.

با معده خالی مصرف کنید

در موارد اولیه كم خونی یا زمانی که نیاز روزانه به آهن در افراد افزایش می یابد، معمولا از طریق اصلاح روش زندگی و جایگزین كردن مواد غذایی حاوی آهن بالا و حذف مواد غذایی كه مانع از جذب آهن در بدن می شوند، كم خونی فرد درمان شده، همچنین افزایش نیاز روزانه آهن تامین می شود. اما در موارد شدید كم خونی یا مواردی كه فرد مبتلا به كم خونی مزمن است، معمولا اصلاح روش زندگی و برنامه غذایی افراد همراه تجویز مكمل آهن به آنها صورت می گیرد. برای حصول بهترین نتیجه معمولا باید افراد سه ماه متوالی آهن مصرف كنند سپس آزمایش بدهند، اگر ذخیره آهن در حد قابل قبول و استاندارد بود، مكمل آهن قطع می شود. توصیه شده بهترین زمان برای مصرف مکمل آهن زمانی است که معده خالی است.

نكات طلایی از جنس آهن

–  كمبود آهن بیشتر زنان باردار، نوزادان نارس، دختران در سنین بلوغ و سالمندان را تهدید می كند.

– برای حصول نتیجه مصرف مکمل آهن باید سه ماه تداوم داشته باشد.

– كمبود آهن در سنین كودكی سبب كاهش رشد كودكان و كاهش قدرت یادگیری و حافظه آنها می شود.

– مصرف همزمان ویتامین c با منابع آهن گیاهی سبب افزایش جذب آنها می شود.

– اصلاح روش زندگی سبب بهبود 30 درصدی كمبود آهن می شود.

چطور آهن بیشتری جذب کنیم؟

بسیاری از تركیبات كه به وفور هم در مواد غذایی روزانه ما یافت می شوند، از جذب آهن در بدن جلوگیری می كنند. این مواد شامل اگزالات ها، تانن ها، فیتات ها، فسفات ها و مصرف بیش از اندازه فیبرها هستند. یكی از رفتارهای غذایی اشتباه، مصرف چای بلافاصله پس از میل غذاست. چای محتوی تانن و تئین است كه این تركیبات مانع از جذب آهن می شوند. اگزالات در بسیاری از میوه ها و سبزیجات یافت می شود. یكی از این تركیبات اسفناج است كه محتوی مقادیر بالایی اگزالات است. علاوه بر آن اسفناج منبع آهن گیاهی هم هست. بسیاری از افراد فكر می كنند بورانی اسفناج به خاطر دارا بودن ماست كه منبع كلسیم است، مانع از جذب آهن می شود، اما واقعیت آن است كه اگزالات موجود در اسفناج جذب آهن را مختل می كند نه كلسیم ماست. مهم ترین منبع فیتات، حبوبات و مهم ترین منبع فسفات، نوشابه ها هستند.

تداخل دارویی را جدی بگیرید

یكی از مهم ترین موضوعاتی كه همیشه در رابطه با مبحث آهن مطرح بوده، تداخل جذب میان آهن و كلسیم است. در این رابطه هم صحبت های ضد و نقیض بسیار است، آنقدر كه افراد را در این رابطه دچار سردرگمی كرده است. مهم ترین نكته ای كه در این رابطه باید بدانید، آن است كه میان آهن و كلسیم موجود در مواد غذایی كه شما قرار است در یك وعده آنها را میل كنید، هیچ تداخل جذبی وجود ندارد. مفهوم این جمله آن است كه خوردن یك غذای گوشتی به همراه ماست یا دوغ هیچ مشكلی در جذب آهن ایجاد نمی كند. زمانی اختلال در جذب میان آهن و كلسیم ایجاد می شود كه شما از مكمل این دو ریزمغذی در كنار یكدیگر استفاده می كنید. در آن زمان چون دریافت هركدام از این ریزمغذی ها برابر با 100 درصد نیاز روزانه یا حتی بیشتر است، سبب اختلال جذب می شود. اختلال جذب به این دلیل رخ می دهد كه جایگاه جذب كلسیم و آهن در روده باریك تقریبا از یك جایگاه است و زمانی كه مقدار دریافتی از این دو ریزمغذی بیش از حد باشد، رقابت بر سر جذب به وجود می آید و درنهایت برنده این رقابت كلسیم است، پس به منظور جلوگیری از این معضل هرگز مكمل این دو ریزمغذی را با هم مصرف نكنید.

اشتراک گذاری مطلب
ایمیل شما آشکار نمی شود

نوشتن دیدگاه


خرید کریو خرید فیلتر شکن انجام پایان نامه ارشد
خرید وی پی ان خرید کریو خرید vpn
استفاده از مطالب تنها با ذکر منبع امکانپذیر است. این سایت ثبت شده در ستاد ساماندهی وزارت ارشاد اسلامی میباشد و تمام فعالیت های این سایت طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد. - طراحی شده توسط پارس تمز